Spotkanie z kulturą żydowską.

Spotkanie z kulturą żydowską

W dniu 03.06.2009r w ZSO w Chęcinach, odbyła się prezentacja, która miała za zadanie przybliżyć uczniom kulturę i historię Żydów. Nasze nauczycielki. pani U. Kij, pani A. Tomczyk, pani E. Wesołowska, pani A. Plech przybliżyły nam historię tego 'wędrującego narodu'. Uczniowie, zaproszeni nauczyciele oraz dyrekcja mięli okazję poszerzenie swojej wiedzy na temat Żydów w Chęcinach.

Prezentacje zaczęła pani Urszula, która przybliżyła nam historię i kulturę Żydów. Naród ten przez całe wieki nie mógł znaleźć własnego miejsca na świecie. W dalszym ciągu żydowski naród nie został do końca zaakceptowany w niektórych środowiskach, może to być efektem tego, że Żydzi wciąż nie mogą do końca zasymilować się z mieszkańcami kraju, w którym przebywają. Mimo tych wszystkich przykrych wydarzeń, Żydzi, którzy byli rozproszeni po całym świecie, zachowali zarówno swoją tożsamość jak i kulturę. To, co łączy wszystkich Żydów nie zależnie od miejsca pochodzenia i miejsca życia to religia, która jest bardzo ważnym czynnikiem w życiu tego narodu. Ta wielka wiara i wytrwałość, jaką nacechowani są Żydzi pozwoliła im na zachowanie swojej tożsamości przez ponad dwa tysiące lat. Judaizm, który jest religią tego narodu jest wyznacznikiem życia i postępowania, stanowi również niepodzielny element osobowości narodowej. To właśnie dzięki swej ogromnej wierze przetrwali najtrudniejsze okresy.

Według źródeł historycznych pierwsi Żydzi pojawili się w Polsce już pod koniec X w. Podczas II wojny światowej Polska była miejscem eksterminacji narodu żydowskiego. Większość z nich osiedliła się właśnie w Chęcinach. To tutaj podziwiamy ich pozostałości kulturowe. Wiele legend głosi, że podczas II wojny światowej, na Rynku Głównym w Chęcinach Żydzi, pozostawili bardzo cenną figurkę wykonaną (w całości) ze złota. Nikt nigdy jej nie odnalazł, jednakże najstarsi mieszkańcy naszego miasta, potwierdzają autentyczność tego faktu Podczas II wojny światowej 55% mieszkańców Chęcin to właśnie Żydzi. Ci, którzy przeżyli wojnę mówią, że większość ludzi, 'przechowywało' Żydów w piwnicach, aby żołnierze niemieccy nie mogli ich znaleźć. Życie Żydów podczas II wojny pozbawione było standardów życiowych. Pobudzano nastroje antysemickie, prześladowano i bojkotowano Żydów, zakazano im pracy w organach władzy państwowej i stopniowo odbierano im wszelkie prawa i wolności obywatelskie. Oprócz tego konfiskowano im majątki, nie pozwalano studiować i wykonywać różnych zawodów, w ten sposób chciano wymusić na Żydach ucieczkę z kraju. Na rozkaz Adolfa Hitlera, żołnierze niemieccy mordowali Żydów, Polaków zaś zmuszali do ciężkich robót, niektórzy trafili do obozów koncentracyjnych. W tenże tragiczny sposób Żydzi mieszkający w Chęcinach zostali pozbawieni życia...

Kolejną częścią prezentacji było przybliżenie nam ośrodków kulturowych, jakie pozostawili po sobie Żydzi. Jedną ze wspaniałych budowli, o których mówiła nam pani Agnieszka Tomczyk, była Synagoga (Dom Modlitwy).

Wielka liczba określeń Synagogi wynika z jej wielofunkcyjności: nie jest ona tylko miejscem modlitw i nabożeństw, lecz także miejscem studiowania Tory i Talmudu a także salą zebrań. Synagoga mieściła różne urzędy gminne: kancelarię, archiwum, pomieszczenia sądów rabinackich, skarbiec, a nawet koszerną stołówkę i schronisko z noclegownią. Zwyczajowo Synagogi, poza tym, że były nieco większe od reszty budynków, architektonicznie nie odbiegały od charakteru zabudowy danej miejscowości. Tak, więc na wsiach i małych miasteczkach często była to zwykła drewniana budowla. Synagoga Chęcińska wybudowana została po 1638 roku, zaś zniszczona została podczas wojny.

Kolejnym punktem było przemówienie pani Elżbiety Wesołowskiej, która przybliżała nam historię Żydów w języku angielskim. Była to pewna odmiana, dzięki której wykazywaliśmy swoje umiejętności posługiwania się językiem angielskim a także utrwalaliśmy nowe informacje na temat Żydów zamieszkujących Chęciny. Pani Elżbieta zapoznała nas również z rekwizytami i symbolami żydowskimi, jednym z takich symboli jest menora. Od przeszło 3.000 lat menora stanowi symbol narodu żydowskiego. Światło tego złotego świecznika oświetlało wnętrze Świątyni już w tułaczce dzieci Izraela po Pustyni Synaj. Jej światło rozświetlało I i II Świątynię w Jerozolimie.

Od tamtych czasów menora służy jako symbol spuścizny żydowskiej w niezliczonych miejscach i w różnych formach. Menora została wybrana jako oficjalny emblemat Państwa Izrael. Bardzo ważnym dla Żydów świętem jest Chanuka. Chanuka jest to święto trwające osiem dni i upamiętnia powstanie Machabeuszy. Najważniejszym rytuałem święta jest zapalenie świateł na charakterystycznym ośmioramiennym świeczniku zwanym- chanukiją. Niektóre z symboli żydowskich mogliśmy zobaczyć, były to: chanukija, dyplom aptekarza żydowskiego, który pracował w Chęcinach, Torę, księgę napisaną w języka hebrajskim.

Ostatnią już częścią spotkania była prezentacja pani Agnieszki Plech. Ta część miała na celu zapoznania nas z kuchnią żydowską. Najważniejszą cechą kuchni żydowskiej, obecną we wszystkich jej odmianach, jest ścisłe przestrzeganie, koszerności, tj. religijnego podziału pokarmów na koszerne - czyste (dozwolone) i trefne - nieczyste (zakazane). Podział ten oparty jest na Biblii. Głównymi zasadami jest wykluczenie mięsa niektórych zwierząt, krwi, łączenia mięsa z mlekiem, niektórych ryb (tych, które nie mają łusek) i owadów. Mięso dozwolone musi pochodzić ze specjalnego, rytualnego uboju zwanego szechitą. Kuchnia żydowska, zwłaszcza bliskowschodnia, posiada wiele cech wspólnych z kuchnią arabską. Wynika to i ze stosowania tych samych regionalnych produktów, i podobieństwa nakazów religijnych, opartych na tym samym źródle. W związku z przebywaniem Żydów w diasporze, kuchnia żydowska przyjmowała cechy i produkty kuchni różnych narodów. Dlatego np. w kuchni Żydów polskich, można znaleźć zaskakująco egzotyczne połączenia smaków i przypraw. Różne potrawy kuchni żydowskiej weszły na stałe do kuchni innych narodów. W kuchni polskiej popularne są m.in. karp po żydowsku, chałka, maca, sałatka galicyjska. Pani Agnieszka przygotowała dla nas pewne potrawy typowo żydowskie: min macę, chałkę, paschę. Myślę, że większość z nas nie spodziewała się tak wspaniałego smaku tychże potraw. Każdy mógł znaleźć coś dla siebie.

Uważam, że to spotkanie było świetnym pomysłem. Pozwoliło lepiej poznać historię, zwyczaje i kulturę Żydów. Dzięki wspaniałej atmosferze, dawce interesujących informacji, dobrym jedzeniu, przy dźwiękach żydowskiej muzyki przeżyliśmy nowe i bardzo ciekawe doświadczenie.

Magdalena Buczyńska